Okulda KVKK: Öğrenci ve Veli Verisi Nasıl Korunur?
Okullar çocuklara ait kişisel veri işler ve bu kategori özel dikkat gerektirir. Yükümlülükler, yazılımda aranacak özellikler, en sık görülen riskler ve uygulama kontrol listesi.
Okullar, çocuklara ait kişisel veriyi işleyen kurumlardır. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında bu veri kategorisi özel dikkat gerektirir; üstelik veri sahibi çocuk olduğunda sorumluluk daha da ağırlaşır.
Okulda Hangi Veriler İşlenir?
Bir okulun tuttuğu veri düşünüldüğünden geniştir: öğrenci künye bilgileri, veli kimlik ve iletişim bilgileri, sağlık bilgileri, akademik notlar, devamsızlık kayıtları, rehberlik görüşme notları, mali kayıtlar, fotoğraf ve video, servis güzergâh bilgisi, kamera kayıtları.
Bunların bir kısmı özel nitelikli veridir. Sağlık bilgisi ve rehberlik kayıtları bu gruba girer ve daha sıkı korunmalıdır.
Temel Yükümlülükler
- Aydınlatma yükümlülüğü. Veli, hangi verinin hangi amaçla işlendiğini kayıt anında öğrenmelidir.
- Açık rıza. Aydınlatmanın ötesinde rıza gerektiren işlemler ayrıca onaylanmalıdır. Fotoğraf ve video kullanımı bunun tipik örneğidir.
- Amaçla sınırlılık. Kayıt için toplanan veri, pazarlama amacıyla kullanılamaz.
- Veri minimizasyonu. İhtiyaç duyulmayan veri toplanmamalıdır.
- Saklama süresi. Verinin ne kadar tutulacağı ve ne zaman imha edileceği belirli olmalıdır.
- Güvenlik tedbirleri. Teknik ve idari tedbirlerin alınması zorunludur.
Yazılım Tarafında Aranacaklar
| Gereklilik | Neden önemli |
|---|---|
| Rol bazlı yetkilendirme | Her personel her veriyi görmemeli |
| İşlem kayıtları | Kim neyi ne zaman değiştirdi izlenebilmeli |
| Rehberlik verisinin ayrı korunması | Özel nitelikli veri kategorisinde |
| Şifreli bağlantı | Veri aktarımı güvenliği |
| Düzenli yedekleme | Veri kaybına karşı |
| Silme ve arşivleme akışı | Saklama süresi sonunda imha |
En Sık Görülen Riskler
Herkese tam yetki verilmesi. Kurulum kolaylığı için başlangıçta verilen geniş yetkiler sonradan daraltılmaz ve öğretmen rehberlik notlarını görebilir hâle gelir.
Sınıf listelerinin mesajlaşma gruplarında paylaşılması. Veli telefon numaralarının bir grupta görünür olması ihlal doğurur.
Eski personel hesaplarının kapatılmaması. Ayrılan öğretmenin erişimi devam ediyorsa risk sürer.
Fotoğraf paylaşımında rıza kontrolü yapılmaması. Sosyal medyada paylaşılan sınıf fotoğrafında rızası olmayan bir öğrenci bulunabilir.
Yedeklerin korunmasız tutulması. Şifresiz bir yedek dosyası, canlı veri kadar risklidir.
Uygulama Kontrol Listesi
- Aydınlatma metni ve açık rıza formları güncel mi?
- Yeni eklenen uygulamalar metinlerde kapsanıyor mu?
- Yetki matrisi yazılı olarak tanımlı mı?
- Ayrılan personel hesapları kapatılıyor mu?
- Yedekler şifreli mi ve geri dönüş testi yapıldı mı?
- Saklama ve imha politikası yazılı mı?
- Veri ihlali durumunda izlenecek adımlar belirli mi?
Sık sorulan sorular
Okulda hangi veriler özel nitelikli sayılır?
Sağlık bilgileri ve rehberlik görüşme kayıtları özel nitelikli veri kategorisine girer. Bu veriler daha sıkı korunmalı ve erişimi yalnızca yetkili kişilerle sınırlanmalıdır.
Sınıf fotoğraflarını sosyal medyada paylaşabilir miyim?
Yalnızca açık rıza alınmış öğrenciler için. Kayıt sırasında görsel kullanım izni ayrı bir form olarak alınmalı ve paylaşım öncesi rızası olmayan öğrenciler kontrol edilmelidir.
Veli telefon numaralarını mesajlaşma grubunda paylaşmak sorun mu?
Evet, yaygın bir ihlal biçimidir. Velilerin iletişim bilgilerinin birbirine görünür olması amaçla sınırlılık ilkesine aykırıdır. Toplu bilgilendirme için grup yerine tek yönlü bildirim kanalları kullanılmalıdır.
Ayrılan personelin hesabı ne zaman kapatılmalı?
Görevden ayrıldığı gün. Aktif kalan hesaplar, en sık gözden kaçan ve en kolay önlenebilen risklerden biridir. Yetki matrisi yazılı tutulup dönemsel olarak gözden geçirilmelidir.
İlgili yazılar
Okul Yönetiminde Raporlama ve Karar Göstergeleri
Rapor karara girdi olmalıdır. Yönetimin düzenli izlemesi gereken göstergeler, okuma ritmi ve raporlama tuzakları.
Anaokulundan Liseye: Kademelere Göre Yönetim Farkları
Her kademenin önceliği farklıdır. Anaokulu, ilkokul, ortaokul ve lisede yönetimin odaklanması gereken başlıklar.
SMS ve WhatsApp ile Veli Bilgilendirme: Kurulum ve Sınırlar
Toplu bilgilendirmede kanal seçimi, izin, mesaj tasarımı, sıklık dengesi ve gizlilik.